Elektrik-Elektronik Mühendisliği Laboratuvar Prensipleri ve Güvenlik Kuralları

Elektronik ve Elektrik Makineleri laboratuvarında bilimsel proje çalışmaları, lisans mezuniyet projeleri ve lisans derslerine yönelik laboratuvar uygulamaları yapılmaktadır.
Laboratuvar giriş ve çıkışları yetkili kişiler tarafından kimlik kartı ile yapılabilmektedir. Laboratuvara ilk girdiğinizde sorumlu teknisyen veya eğitmen ile iletişime geçerek yapmak istediğiniz çalışma için izin almanız gerekmektedir.
Öğrenciler laboratuvarda tek başlarına çalışamazlar; çalışma sırasında laboratuvarda bir teknisyenin, araştırma görevlisinin veya öğretim görevlisinin de bulunması zorunludur.
Laboratuvarda çalışmaya başlamadan önce kullanım ve güvenlik talimatlarını okuyup laboratuvar teknisyenine danışarak kullanacağınız ekipmanlar hakkında detaylı bilgi alın.
Gerekli kişisel koruyucu ekipmanları (eldiven, gözlük vb.) kullanmaya özen gösterin. Laboratuvarda yerden ağırlık kaldırmak gibi zor işler sırasında daima yardım alın.

Çalışmanız sırasında kullandığınız sarf malzemelerini not edin ve bir sonraki deney için laboratuvar sorumlusuna bilgi verin. Bu sayede envanteri yönetmek kolay olacaktır.
Çalışma sırasında çevreye zarar verebilecek ekipmanların yerlerini güvenli bir şekilde belirleyin. Kabloları açıkta bırakmayın veya tehlikeli bir şekilde konumlandırmayın. Özellikle kesici kenarlı aletleri, sıcak havyayı ve havya pompasını çarpma ve düşme riskinden uzak konumlandırın.
Çalışma sonrasında kullanım alanının temizliğini ve atık malzemelerin uygun şekilde toplanmasını/depolanmasını/bertaraf edilmesini sağlayın.
Aşağıda Elektrik-Elektronik Mühendisliği Laboratuvarı ile ilgili maddeler olarak belirtilen uygulamaları detaylı olarak okuyunuz.

Güvenlik kuralları

1) Talimatlara uyun
Laboratuvara giriş yapıldıktan sonra iş ve sağlık güvenliği kurallarını aksatmamak adına laboratuvar teknisyeni/öğretim elemanının uyarıları doğrultusunda çalışma yapılacaktır.

2) Elektrik Panelleri
Laboratuvar kullanımı sırasında elektrik panosuyla çalışmayın. Gerektiğinde laboratuvardan sorumlu teknisyene/eğitimciye yetkili elektrik personelini aramasını bildirin. Tüm elektrik panellerine engelsiz erişim sağlayın.

3) Prizler
Deney sırasında tezgah üzerinde kullanılacak prizlere dikkat edilmelidir. Fişleri prizlerden çıkarırken, tek elinizle kablodan değil, ıslak olmayan elinizle tutarak/bastırarak güvenli bir şekilde çıkarın. Mümkün olduğunca uzatma kablosu kullanmaktan kaçınılmalıdır. Uzatma kabloları kapıların altından, koridorlardan geçmemeli, tavana asılmamalı veya başka uzatma kablolarına takılmamalıdır.

4) Test Tezgahları

Test tezgahları her zaman temiz ve düzenli tutulmalıdır. Test tezgahlarında kapaklı şişedeki su dahil hiçbir sıvı veya yiyeceğe izin verilmez. Deney/çalışma ile ilgisi olmayan elektronik ekipmanlar (cep telefonu gibi) test tezgahından kaldırılmalıdır. Çanta gibi yer kaplayan eşyalar; paltolar kapının yakınındaki dolaplara veya bir askıya yerleştirilebilir.

5) Kablolar

Güç kabloları, ölçüm kabloları (problar) ve timsah başlı kablolar bir arada durmaktadır. Deney/çalışma için gerekli kabloları test tezgahınızdan temin edebilirsiniz. Laboratuvar teknisyenine/eğitmenine kabloların cihaza nasıl bağlanacağını mutlaka sorun. Sağlıklı bir ölçüm yapabilmek için uygun kabloyu seçmek, kablo başlığına zarar vermeden kabloyu takıp çıkarmak önemlidir. Kablolar test tezgahından sarkmamalı veya tehlikeli şekilde yerde durmamalıdır. Bunların çözülmesi ve yoldan çekilmesi gerekir. Bittiğinde kablolar uygun şekilde yerleştirilmelidir.

6) Tezgah Üstü Cihazlar

Tezgah üzerinde bulunan osiloskop, güç kaynağı ve sinyal üreteci kullanılmadığı zamanlarda kapalı tutulmalı ve fişleri prizden çekilmelidir. Laboratuvar teknisyeni/öğretim elemanının izni olmadan yerleri değiştirilmemelidir. Yüksek voltajlı bir güç kaynağı takarken daima kaynağı kapatın. Bir deney kurmadan veya parçaları değiştirmeden önce deneyde kullanılan güç kaynaklarını kapatın. Yüksek voltaj beslemeli herhangi bir yüksek voltajlı ekipmanı ayarlarken yalnızca tek elinizi kullanın. Kullanmadan önce ilgili ekipmanın güvenlik dokümanları ve kullanım talimatları incelenmelidir. Ölçümler tercihen sağ elde yapılmalı ve bileğe takılan ESD (elektrostatik deşarj) bandı ile topraklanmalıdır.

7) Deney Setleri

Metal veya karton kutularda saklanan test setleri sadece ilgili deney/çalışmaların yapılması için tezgâha alınır. Her takımın farklı bir numarası vardır. Laboratuvar teknisyeni/eğitmeninin onayladığı ekip dışında ekip kullanmayınız, deney setlerini başka masalarla değiştirmeyiniz.

8) Dolaplar / Çekmeceler

Laboratuvarda bulunan malzeme dolapları laboratuvar teknisyeni/öğretim elemanının izniyle açılabilir ve deney/çalışma için gerekli malzemeler test tezgahlarına alınabilir. Dolap ve çekmeceler kullanılmadığı zamanlarda kapalı tutulmalıdır. Bu sayede koridora açılan kapı/çekmecelerin çarpması sonucu oluşabilecek olası kazalara karşı önlem alınmış olur.

9) Malzeme Atıkları

Test hazırlığı sırasında veya sonrasında oluşan kağıt, pil ve elektronik atıklar uygun geri dönüşüm kutularına atılmalıdır. Lehim tablası kuru bir bezle temizlenmeli, kablo, bakır tel gibi kalıntılar uygun şekilde temizlenmelidir.

10) Lehim

Lehimleme için havalandırma penceresinin yanındaki masa kullanılmalıdır. Lehimleme sırasında açığa çıkan gaz zehirlidir ve solunmamalıdır. Havya ve havya pompası çalıştırılmadan önce pencere açılmalı ve havalandırma sağlanmalıdır. Isıya dayanıklı olmayan, yanıcı olmayan herhangi bir malzeme bulunmamalıdır. Bireylerin kendi koruyucu gözlüklerini takması gerekmektedir. Birden fazla kişinin gözlük kullanması göz sağlığı açısından iyi değildir. Havya çalışırken havya tablası kesinlikle bırakılmamalıdır. İş biter bitmez havya kapatılmalı, fişi prizden çekilmeli ve masa temizlenmelidir.

11) Katılımsız Deneyler

Deneyin sağlıklı işleyişi, ekipmanların doğru kullanımı ve laboratuvardaki kişilerin güvenliği açısından testlerin başıboş bırakılmaması gerekmektedir. Ancak ihtiyaç duyulması halinde, uzun süreli çalışma sırasında çalışır durumda bırakılan ekipmanın üzerine veya yakınına uygun uyarı notları ve işaretler asılmalıdır. Bildirim, acil durum kapatma prosedürlerini ve iletişim bilgilerini içermelidir. Ayrıca laboratuvar kapısına deneyden sorumlu kişinin adını ve telefon numarasını içeren bir tabela asın.

12) Kesici ve Delici Aletler

Deney sırasında ve sonrasında kesici ve delici aletler uygun şekilde saklanmalıdır. Aksi halde uygunsuz bırakılan ekipmanlar başkalarına veya deneyi yapan kişiye zarar verebilir. Kalın kablo veya Pertinax levhayı kesmek için; veya delik açmak için el matkabı, yan kesici, pense veya tornavida gibi kesici ve delici aletler kullanılıyorsa koruyucu eldiven giyilmelidir.